Ibyerekeye

Kuva mu gutegura abaturage kugera i Lansing

Ibyerekeye Katrina Manetta

Ubu bukangurambaga bugamije kubaka ikintu gishya. Ubuyobozi bushinze imizi hano, bubazwa n’abantu basanzwe, kandi bwiteguye guhangana n’uburyo ibintu byahoze bikorwa.

Kuri njye, iki si icyemezo gitunguranye cyangwa intambwe yo kubaka umwuga wa politiki. Ni intambwe ikurikira mu kazi maze igihe nkorera abaturage hano muri Metro Detroit. Nk’umutegurabaturage, namaze imyaka mfasha abaturanyi kubona amakuru, kwitabira, no kuvuga ku bibazo bigira ingaruka ku buzima bwabo bwa buri munsi. Nakomanze ku miryango, ngirana n’abantu ibiganiro bisanzwe ku meza yo mu gikoni, mbafasha guhangana n’inzego zidakora neza, kandi njyana amajwi y’abantu basanzwe ahantu akenshi atumvwa.

Ubwo bunararibonye ni bwo butuma niyamamaza. Kuko niboneye ibikora, ibidakora, n’uburyo abakozi basanzwe bakumirwa kenshi mu byemezo bibagiraho ingaruka.

Umugore ufite umusatsi muremure, yambaye blazer y’ibara rya roza, arifotora muri studio ya televiziyo. Inyuma, umunyamakuru w’umugabo ahagaze kuri stage hafi ya ecran nini yerekana umutwe "THE PULSE", kandi amatara y’umujyi agaragara mu madirishya ya studio.
Collage y’amafoto atatu: umusore wambaye imyenda y’umupira w’amaguru ari kumwe n’abakobwa babiri bashyigikira ikipe, umugore avugira kuri podium mu gikorwa cy’abaturage, n’umukobwa muto wambaye imyenda ya ballet areba hejuru.
Collage igizwe n’amafoto atatu: umugore avugira kuri podium, umukobwa muto wambaye imyenda ya ballet amwenyura, n’abakinnyi babiri bakiri bato bifotoje bambaye imyambaro y’ikipe ku kibuga cy’umupira w’amaguru.
Nkomoka hano. Ntegura abaturage hano.

Inkuru yanjye

Sinategereje uruhushya kugira ngo ntangire kugira uruhare no kuba hafi y’abaturage.

Navukiye kandi nkurira muri Shelby Township, kandi n’ubu ni ho ntuye, mu nzu nakuriyemo. Nize mu mashuri ya Utica, nsoza Oakland University, kandi abaturage b’ino ni bo bandereye mu buryo bwose. Aka karere kanyigishije nkiri muto ko ugomba kwitabira, gukora uruhare rwawe, no kwita ku bandi.

Ndi mu ntangiriro z’imyaka mirongo itatu, nkaba ndi mu gisekuru cyakoze cyane, gikurikiza amategeko, ariko kikabona ko kugera ku mibereho itekanye bigoye kurusha uko byakagombye. Nahoraga nanga kwemera igitekerezo kivuga ngo “ni ko ibintu bisanzwe bimeze.” Buhoro buhoro, uko kubyanga kwabaye ibikorwa.

Sinigeze numva ko ari ibisanzwe kwemera inzego zidakora neza. Hari abagerageza guhindura uko kubimenya igitutsi. Nzi neza ibibera hano kuko aha ari iwacu, kandi kwirengagiza ibibazo ntibyigeze biba amahitamo kuri njye.

Nabaye umutegurabaturage kuko nari narambiwe kubona ibyemezo bireba ubuzima bwacu bifatwa abantu nkatwe batabigizemo uruhare. Nafashije abaturanyi gusobanukirwa ibibera ku rwego rw’aho dutuye no ku rwego rwa leta, nshishikariza abatarigeze babigiramo uruhare mbere kwitabira, kandi nkora kugira ngo gucika intege bihinduke ibikorwa bihuriweho. Gutegura abaturage byanyigishije gutega amatwi, guhuza abantu bafite ibitekerezo bitandukanye, no gukomeza kubatera imbaraga n’iyo impinduka zisa n’izitinda. Kubera uwo murimo, nahawe Bayard Rustin Strategist Award mu birori bya Michigan United bya 2026 MLK Celebration, igihembo gihabwa abategura abaturage bubaka imbaraga z’abaturage kandi bagateza imbere ubutabera mu baturage bacu.

Uwo murimo kandi wanyeretse aho gutegura abaturage byonyine bigarukira. Ibibazo byinshi imiryango yo hano ihura na byo biterwa n’ibyemezo bifatirwa i Lansing. Kandi kenshi, abafata ibyo byemezo ntibigeze babaho ingaruka zabyo.

Ni yo mpamvu niyamamariza Inteko Ishinga Amategeko ya Leta ya Michigan.

Nzi uko kugorwa n’ubuzima bimeze

Kubera ko nabibayemo, ntabyize gusa

Mu myaka umunani ishize, nakoze nk’umukozi utanga amafunguro muri resitora. Nzi uko kubeshwaho n’udushimwe tw’abakiriya bimeze, uko guteganya amafaranga icyumweru ku kindi bimeze, n’impungenge zo kumenya ko ikiguzi kimwe gitunguranye gishobora guhungabanya byose. Iyo ubayeho gutyo, nta mafaranga y’inyongera yo kukugoboka aba ahari. Uhita wiga uburyo imibereho itekanye ishobora guhungabana vuba.

Ibyo wabayemo bihindura uko ubona abantu. Bigutoza kwihangana, ariko bikanakwigisha kugira impuhwe. Ureka guhita wibwira ko umuntu ari umunebwe cyangwa atagira inshingano iyo usobanukiwe uburyo imiryango myinshi iba iri hafi cyane yo kugwa mu bibazo, n’iyo iba ikora byose uko bikwiye.

Umuryango wanjye uzi neza uko kuri. Nyirasenge afite ubumuga bwo mu mitekerereze, kandi mama yamwitayeho igihe cyose kuva mfite imyaka itanu. Nakuriye mbona icyo inshingano zisobanuye iyo zihoraho, zitahembwa, kandi zigahabwa ubufasha buke cyane. Byanyeretse uburyo inzego zacu zishingira ku bantu bikoreza imitwaro iremereye cyane bucece nta bufasha.

Nanone nahuye n’agahinda gakomeye. Nabuze mushiki wanjye, data, n’umukunzi wanjye mu gihe cy’imyaka mike gusa. Icyo gihombo ntikigira umuntu ukakaye. Kigukuramo ibitari ingenzi kandi kikwereka neza ibyo bikwiye guharanirwa.

Ibyo byose ntibyantandukanyije n’abaturage b’aho ntuye. Ahubwo byanyegereje kurushaho.

Umugore yicaye hasi ahantu hari lockers, yambaye imyenda y’umukara n’amaherena, amwenyura ari gutunganya ibintu bye. Lockers ziri inyuma, kandi hafi hari sandali.
Guhindura ubuvugizi mo ibikorwa

Ibyo duharanira hano bikeneye kubazwa inshingano ku rwego rwa leta

Gutegura abaturage byanyigishije uko ingaruka z’inzego zidakora neza zigaragara mu buzima busanzwe. Byanyigishije kandi aho imipaka iba iyo abafata ibyemezo batandukanye n’ingaruka z’ibyo byemezo.

Ibibazo byinshi imiryango yo hano ihura na byo biterwa na politiki ishyirwaho i Lansing. Ibiciro bizamuka. Ubufasha budahagije ku bita ku bandi. Leta isa n’iri kure, ititabira, cyangwa igenzurwa n’inyungu zihariye. Niboneye uburyo abantu bakora cyane kugira ngo bumvikanishe amajwi yabo n’uburyo ayo majwi yirengagizwa kenshi.

Niyamamariza Inteko Ishinga Amategeko ya Leta ya Michigan kuko guhagararirwa bikwiye gusobanura ibirenze umutwe w’umwanya. Bikwiye gusobanura kumva abantu, kubazwa inshingano, no gukurikirana ibyo wasezeranyije. Lansing ikeneye abayobozi bazi uko kubaho utegereje umushahara ku wundi bimeze, uko guhangana n’inzego zidakora neza bimeze, n’uko guharanira impinduka udafite urusobe rw’ubufasha bwo kukugoboka bimeze.

Ubu bukangurambaga bugamije gufata urugamba rw’ibitekerezo n’impinduka tumaze guharanira hano iwacu tukarugeza ku rwego rwa leta, aho ibyemezo bifatirwa koko.

Birenze ubukangurambaga

Ibindi bike kuri njye

Ndi nyirasenge wa benewacu icyenda, ndi “mama” wa Simba, injangwe nishimira cyane, kandi nduhuka nkora ubusitani, nshushanya hakurikijwe imibare, no gusoma ibitabo by’ukuri n’inkuru z’ubuzima.

Ibyo nzana byose muri aya matora biva ku byo nabayemo, ku baturage, no ku kwemera ko politiki ishobora kuba inyangamugayo kurushaho, ishingiye ku buzima nyakuri kurushaho, kandi ikarushaho kuba iy’abantu.

Umugore aryamye kuri sofa yitwikiriye blanket yoroshye, amwenyura buhoro ari kumwe n’injangwe ya orange isinziririye amuhoberera. Injangwe yegamiye ku ruhande rwe, bombi basa n’abaruhutse.
Infographic igaragaza ko $1 ikoreshwa mu kugira uruhare kuri politiki ingana na $750 y’inyungu isubira mu mafaranga y’abasoreshwa. Hejuru hari ikimenyetso cy’idolari, naho hasi hari imiterere ya mpandeshatu. Isoko ry’amakuru ryanditse hasi.
Ubukangurambaga bushingiye ku bantu

Kubazwa inshingano n’abaturage

Sinakira amafaranga ya PAC z’amasosiyete. Ni icyemezo nafashe mbigambiriye. Ubu, uburyo bwa politiki yacu bugenwa cyane n’abafite ubushobozi bwo kugera ku bategetsi. Ubushakashatsi bwerekana ko umubare muto w’amasosiyete manini ukoresha miliyari mu guharanira inyungu zayo imbere y’abashingamategeko, hanyuma ugahabwa tiriyoni mu masezerano ya leta yishyurwa n’abasora, inkunga, n’ubundi bufasha. Uko kutaringanira gutuma abantu basanzwe bumvikana bigorana, n’iyo hari abaturage benshi cyane bashyigikiye impinduka.

Mu by’ukuri, ubushakashatsi bwinshi bwerekanye ko ibyo Abanyamerika basanzwe bifuza bigira ingaruka hafi ya zeru ku kuba amategeko yemezwa cyangwa atemezwa. Iyo amafaranga n’uburyo bwo kugera ku bategetsi biruta igitekerezo cy’abaturage, guhagararirwa ntibiba bigikora uko bikwiye.

Ni yo mpamvu ubu bukangurambaga bushingiye ku bantu basanzwe. Si ku masosiyete. Si ku banyapolitiki b’imbere mu nzego. Ni ku bantu batuye hano, bakorera hano, kandi babona ingaruka z’inzego zidakora neza buri munsi.

Ndayobora ubu bukangurambaga nk’uko nabayeho ubuzima bwanjye. Nta gufatwa mu buryo bwihariye. Nta nkunga yo kunyishingikirizaho. Ahubwo mu mucyo, gukora cyane, no kubazwa inshingano n’abantu bankikije.

Niba wemera ko abaturage bacu bakwiriye ubuyobozi butega amatwi imiryango y’abakozi kandi bukayibazwa, byaba ishema kuri njye ko wifatanya n’ubu bukangurambaga.

WITEGUYE UBUYOBOZI BUTANDUKANYE?

Dufashe kujyana i Lansing ubuyobozi bufatika kandi bushingiye ku bantu: